 Tradycje i obyczaje w Łotwie
Witanie Nowego Roku - Obchody Nowego Roku rozpoczynają się wieczorem 31 grudnia.
- Jest to jedno z najbardziej ekscytujących świąt obchodzonych na Łotwie.
- Zazwyczaj nikt nie idzie spać, dopóki dokładnie o północy nie wzniesie toastu szampanem i nie złoży życzeń rodzinie i bliskim.
Wielkanoc- Wielkanocna przerwa trwa zwykle 3 dni. Są to "Dobry Piątek", "Wielkanocna Niedziela" i "Wielkanocny Poniedziałek".
- Lieldienos, "Wielki Dzień" – tak w folklorystycznych piosenkach nazywa się dzień równonocy wiosennej.
- Na wsiach Wielkanocny Poniedziałek rozpoczyna się przebudzeniem i śpiewem ptaków, który ma uchronić ludzi od zła i chorób. Po przebudzeniu ludzie śpieszą umyć twarze w strumieniach, ale tylko w tych, które swój nurt kierują na wschód.
- Jedną z najistotniejszych wielkanocnych tradycji jest wieszanie huśtawki i huśtanie się. Nie wolno natomiast samemu zatrzymać huśtawki, jej ruch musi ustać samoczynnie. Tylko wtedy pola lnu wydadzą plony i nie zostaną zniszczone przez deszcze lub wiatry.
- Jajka farbuje się przy użyciu łupin z cebuli, żyta lub siana.
- Domownicy uderzają jajkami o siebie, aby zobaczyć, które ma najtwardszą skorupkę. Według starego wierzenia, osoba, której jajko jest twardsze będzie żyć dłużej.
- Podczas Wielkanocy jajka są zjadane w wielkich ilościach razem z okrągłymi plackami chlebowymi i kiełkami zbożowymi. Potrawy te wiodą prym pośród wielkanocnych posiłków.
Dzień Matki (druga niedziela maja) - Podwaliny tego rodzinnego święta pochodzą z punktu widzenia, że matka reprezentuje główny filar silnej i zżytej rodziny.
Dzień świętego Jana - Wszystkie kwiaty zebrane w Dniu Świętego Jana (Jani) są nazywane Jani-ziołami, a dzień poprzedzający to święto jest często nazywany dniem ziół.
- Zioła i korzenie zebrane w tym czasie posiadają specjalną "moc leczącą". Za jej pomocą można leczyć ludzi i żywy inwentarz.
- Z świętojańskich ziół plecie się wieńce. Z wieńców układa się później bukiety.
- Kobiety i dziewczęta robią wianki dla wszystkich świętujących. Wianki dla kobiet są zrobione z kwiatów, natomiast męskie wianki są plecione z liści lub gałązek dębu.
- Miejsca ważne dla rolników dekoruje się świętojańskimi ziołami.
- Jednym z najważniejszych ziół na Łotwie jest mityczna "kwitnąca paproć", która według legendy otwiera swój magiczny złoty kwiat tylko podczas wigilii Dnia Świętego Jana.
- Noc Wigilii Dnia Świętego Jana jest magiczna. Można wtedy spotkać Matkę Laima (ziemię) oraz Dierins.
- Na świętojańskie przyjęcie pani domu przygotowuje sery, a pan domu warzy piwo. Wszyscy świętujący mają za zadanie im pomóc. Ser i piwo przynoszą błogosławieństwa natury i Boga.
- Świętojańskie piosenki, tańce i rytuały dają błogosławieństwo wszystkiemu i wszystkim, do których pieśni są adresowane.
- Ligotne piosenki to świętojańskie folklorystyczne utwory z charakterystycznym chórem – ligo, ligo. Kilka tysięcy pieśni zostało napisanych o Saule (Słońcu), synu nieba Janis, gospodarzach każdego stada, "matce" i "ojcu" nocy świętojańskiej, oraz dzieciom – Janis – świętujących chodzących od gospodarstwa do gospodarstwa śpiewających i przynoszących błogosławieństwo poprzez ich pieśni.
- Jani – ognie są zapalane przed zachodem słońca podczas wieczoru ziół i podtrzymuje się go do wschodu słońca podczas Jani-poranka.
- Jani-ognień zapala się na szczycie wzgórza. Na wierzchołku pala umieszcza się beczkę smoły – Pundeles, zamiast beczki można również użyć koła zamoczonego w smole i owiniętego słomą, lub specjalnych pochodni.
- Jani-ogień oczyszcza, zapewnia zdrowie i urodzaj oraz odgania zło.
Święto jesieni (23 wrzesień) - Przed obchodzeniem święta Mikeli wszystkie zboża oraz warzywa i owoce muszą być zebrane.2.Po Mikeli otwarte zostają bramy dla zimy.
- Z początkiem żniw świętuje się Rudanaji, najważniejszym zadaniem dla żniwiarzy jest złapanie Jumis.
- Słowo Jumis ma 2 znaczenia. Pierwsze to dwa kłosy na jednej łodydze, drugie to dwa owoce lub warzywa, które dojrzały razem, będąc połączonymi.
- Wierzy się, że Jumis jest duchem pola oraz ucieleśnieniem urodzaju.
- Z ostatniego stogu plecie się wianek lub warkocz, który następnie przekazuje się pani domu, która zatrzymuje go do następnych zasiewów.
- Podczas Jumis piecze się specjalny chleb. Bochenki są większe niż zazwyczaj, a jedzenie owego chleba to wielki zaszczyt.
- Sąsiedzi spotykają się, aby pracować, a później ucztować, śpiewać, tańczyć i odprawiać specjalne rytuały urodzaju.
- Kiedy zbiory są skończone obchodzi się festiwal Apjumibas.
- Po Apjumibas oraz w niektórych regionach po Mikeli rozpoczyna się okres cichych cieni. Wtedy to cienie – duchy śmierci odwiedzają gospodarstwa, aby opiekować się życiem zwierząt oraz przynieść błogosławieństwo na przyszłej drodze życia i pracy domowników.
- Oddzielne części święta obchodzi się w stodołach, saunach i pokojach wypoczynkowych.
Dzień Wszystkich Świętych - Tego oraz poprzedniego dnia "Dnia Świeczek" ludzie odwiedzają cmentarze, aby wspominać zmarłych ukochanych, poprzez zapalanie świeczek na ich grobach.
- Rozpowszechnioną tradycją podczas Dnia Wszystkich Świętych jest wizyta na Ryskim Cmentarzu Wojskowym. Każdy zapala świecę, oddając w ten sposób cześć żołnierzom, którzy polegli walcząc za wolność Łotwy.
Święta Bożego Narodzenia - Podczas Świąt Bożego Narodzenia pokoje dekoruje się przy użyciu słomianych lub trzcinowych ornamentów, które są znane pod nazwami Lukturi, Puzuri, Krugi, Putni.
- Najbardziej znaną świąteczną tradycją są przedstawienia, wykonywane przez poprzebieranych aktorów.
- Aktorzy przebierają się w różne maski. Najczęściej spotykane to: niedźwiedź, koń, żuraw, wilk, koza, stóg siana, wysoka kobieta, niski mężczyzna, śmierć, wróżka, zombie.
- Prowadzeni przez "ojca" podróżują od domu do domu lub z wioski do wioski.
- Aktorzy przynoszą błogosławieństwo, urodzaj, oraz przepędzają złe duchy.
- Inną charakterystyczną tradycją jest Yule log. Tłumaczy się to jako symboliczne zebranie oraz spalenie problemów i niepowodzeń minionego roku.
|
