Zbiorcze sprawozdanie z Nacka (pl), 16-20 Konferencja BSP UNESCO pt. „Wizja a tradycje. W duchu Linneusza do zrównoważonego Bałtyku”. Nacka, 16 – 20. 04. 2007 r. Zbiorcze sprawozdanie z 20 grup warsztatowych.
Liczba uczestników: 120 uczniów i nauczycieli Liczba państw: 8 państw bałtyckich – Szwecja, Dania, Niemcy, Polska, Litwa, Łotwa, Estonia, Rosja Polskie szkoły, które uczestniczyły w konferencji: I Liceum Ogólnokształcące im. B. Nowodworskiego, Kraków II Liceum Ogólnokształcące im. M. Konopnickiej, Katowice Liceum Ogólnokształcące im. T. Kościuszki, Miechów III Liceum Ogólnokształcące im. M.Kopernika, Wałbrzych w konferencji uczestniczył również były Polski Koordynator BSP UNESCO – Pan dr Krzysztof Kafel
Dzień pierwszy – 15.04.2007r. 20 osobowa grupa uczniów i nauczycieli z 4 polskich liceów dotarła do Szwecji. Nasza przygoda w Sztokholmie rozpoczęła się dzień później pysznym śniadaniem, na którym zostały podane bułeczki domowej roboty. Po posiłku udaliśmy się do centrum Sztokholmu. Pogoda nam dopisywała i dlatego zwiedziliśmy sporą część miasta. O godzinie 12 mieliśmy okazję zobaczyć zmianę warty. Następnie przechadzaliśmy się krętymi uliczkami Starego Miasta. Minęliśmy muzeum Nobla, wiele wspaniałych kamienic oraz małą figurkę chłopczyka, która wzbudzała wielkie zainteresowanie. Po dotarciu na ulicę z wieloma sklepami mieliśmy czas wolny. Około godziny 16:30 wróciliśmy do hotelu. Na miejscu było już wiele nowych osób z ośmiu krajów bałtyckich. Od godziny 17:30 do 19:00 nauczyciele wychowania fizycznego poprowadzili gry i zabawy integracyjno-sportowe mające na celu bliższe poznanie się uczestników. Następnie dyrektor szkoły dokonał uroczystego otwarcia konferencji, na którym został przedstawione sprawy organizacyjne, rozdano materiały konferencyjne, przydzielono nas do grup warsztatowych (S1 – S13) i seminaryjnych (M14 – M20). Około godziny 20.00 odbyła się kolacja w stylu tradycyjnego „szwedzkiego stołu”. Dzień zakończyliśmy oglądając ciekawe przedstawienie pt. „Sweet Dreams”, przygotowane przez Szwedów.
S1 Sustainable fishing – zrównoważone rybołówstwo Po wyśmienitym śniadaniu wyruszyliśmy do Nacka Gymnasium, gdzie uczestniczyliśmy w seminariach, prowadzonych przez szwedzkich uczniów, dotyczących zrównoważonego rybołówstwa i zmian klimatycznych. Najważniejszym zagadnieniem związanym z pierwszym seminarium było ‘ochrona populacji dorsza w Bałtyku’, której zagraża całkowite wymarcie. W ostatnich latach wystąpił znaczny spadek jej liczebności wskutek kilku czynników, takich jak overfishing, nutrient enrichmen, etc. Wymarcie populacji dorsza grozi zachwianiu równowagi ekologicznej, gdyż znajduje się ona na szczycie skomplikowanej sieci troficznej. Podczas seminarium braliśmy udział w dwóch grach edukacyjnych. Jedna z nich to ‘4 corners’, gdzie wyrażaliśmy swoje poglądy na temat ochrony dorsz. Druga gra nosiła nazwę ‘Boats’, gdzie wcielaliśmy się w rolę rybaków, którzy stoją przed trudnym wyborem między życiem rodziny a dorszami. Okazało się również, że Polska ma największe nielegalne połowy ryb w rejonie Bałtyku, sięgające aż 49%. S2 Climate change – zmiany klimatu Drugie seminarium dotyczyło przyczyn oraz skutków zmian klimatycznych. Prowadzone było przez grupę Rosjanek, które przygotowały prezentację pełną zaskakujących danych statystycznych. Zostaliśmy ostrzeżeni przed zagrożeniem związanym z nadmierną emisją gazów cieplarnianych, takich jak: O2, CO2 i CH4. Przedstawiono nam również szczegółową charakterystyką każdego z wyżej wymienionych związków chemicznych. Poznaliśmy także sposoby ograniczania efektu cieplarnianego, zarówno takie, które możemy stosować na co dzień, jak i te, których użycie leży w gestii rządów państw całego świata. Seminarium umożliwiło nam dokładniejsze przyjrzenie się problemowi ocieplenia klimatu oraz poznanie opinii innych uczestników na ten temat.
S3 Oil spoils – katastrofy olejowe na morzu Seminarium dotczyło katastrof olejowych na obszarze Morza Bałtyckiego. Prowadzący seminarium uczniowie opowiedzieli nam wiele na temat wrażliwości Bałtyku, przyczyn i skutków katastrof olejowych, ich wpływu na środowisko naturalne. Dowiedzieliśmy się też jak chronione jest wybrzeże Szwecji podczas rozmowy z The Swedish Coast Guards (Szweckimi Strażnikami Wybrzeży). Odbył się również krótki konkurs dotyczący tematyki seminarium. Transportowanie materiałów olejowych, różnych rodzajów paliw przez Bałtyk może być bardzo ryzykowne i niebezpieczne, ponieważ Morze Bałtyckie jest bardzo wrażliwe i potrzebuje 30 lat na wymianę wody i w rezultacie pozbycie się zanieczyszczeń. Katastrofy olejowe są zwykle powodowane przez kolizje statków, tankowców, problemy techniczne oraz źle przygotowaną I pijaną załogę. Katastrofy te są wielkim niebezpieczeństwem dla natury. Wpływają na wegetacje roślin i życie organizmów, które są ściśle związane z morzem (szczególnie ptaki, foki). Redukują poruszanie się wody. Nietknięte obszary natury oraz wrażenia estetyczne również mogę zostać zniszczone. Są różne żródeła zanieczyszczenia. Część może pochodzić z lądu (prawie 80%, na przykład emisje z terminali naftowych, ze ścieków) i część z bezpośrednich wylewów do morza (wypadki statków, olizje). Bezpośrednie dostawanie się ropy naftowej do morza jest bardzo niebezpieczne z powodu natychmiastowego wpływu na środowisko naturalne i żyjące w nim organizmy. Przez przygotownie prezentacji na temat katastrof olejowych uczniowie Nacka Gymnasium dali nam szansę, abyśmy uświadomili sobie jak wrażliwy jest Bałtyk. Teraz wiemy więcej na temat katastrof związanych z wyciekaniem ropy do Bałtyku. Najważniejsza jest jednak współpraca, aby efektywnie zapobiegać przyczyną i niwelować skutki tego typu katastrof.
S4 Nutrient enrichment – eutrofizacja Przed rozpoczęciem prelekcji prowadzący chcieli się dowiedzieć w jakim stopniu jesteśmy zainteresowani problemami Morza Bałtyckiego. Głównym tematem wykładu były zanieczyszczenia w postaci fosforu i azotu znajdujących się w glebach, wodach i powietrzu. Następnie odbyła się projekcja filmu, którego tematyką były badania wody pod względem zawartości metali ciężkich. Na zakończenie wykładu została pokazana prezentacja na temat eutrofizacji Bałtyku. Problem eutrofizacji był nam już wcześniej znany. Dlatego seminarium umożliwiło nam sprawdzenie naszych wiadomości oraz uzupełnienie ich o nowe i wcześniej nieznane nam ciekawostki.
S5 Heavy metals – metale ciężkie Pierwszy wykład dotyczył metali ciężkich znajdujących się w wodach Morza Bałtyckiego: rtęci, kadmu, arsenu, ołowiu. Przedstawiono nam krótką charakterystykę wymienionych metali oraz ich szkodliwy wpływ na środowiska, a następnie ukazano porównanie Morza Bałtyckiego i Jeziora Wiktorii pod względem powierzchni, głębokości, ludności zamieszkującej okoliczny teren oraz czasu potrzebnego do samoistnego oczyszczenia się wody. Następnie zaprezentowano kumulowanie się tych metali w zwierzętach Bałtyku przez łańcuchy troficzne. Aby ukazać nam miejsce kondensacji tych pierwiastków w ciele ryb, prowadzące rozkroiły ją i wyciągnęły wątrobę oraz mięśnie z części ogonowej, w której jest największe stężenie rtęci. Później chętne osoby mogły same rozkroić i zbadać rybę. Po zakończonych badaniach została przeprowadzona dyskusja na temat zapobiegania rozprzestrzeniania się metali ciężkich w dużych zbiornikach wodnych.
S6 Water quality – jakość wód Seminarium S6 dotyczyło badania jakości wód. Spośród wielu metod badawczych zapoznano nas głównie z badaniem zawartości chlorofilu w wodzie, która to zawartość wskazywała na stopień eutrofizacji. Od prowadzących zajęcia uczniów, każdy uczestnik dostał plan przeprowadzanego doświadczenia. Nie było jednak ono bardzo trudne. Na początku podzielono nas na grupy. Każda miała badać wodę z jednego z 2 szwedzkich jezior, m.in. z Bagar Lake. Przy użyciu pompki trzeba było przefiltrować wodę. Wacik, przez który przesiąkała woda, umieściliśmy w fiolce wypełnionej etanolem, którą na 30 minut zanurzono w wodzie o temperaturze 70C. Po wyjęciu zwody próbkę trzeba było włożyć do spektrofotometru (spectrophotometer), który podawał wartoś którą należało podstawić do specjalnego wzoru. W Bagar Lake zawartość chlorofilu wynosiła 11,84 [mg/m3].
S7 Nationalizm/Market liberalizm – Nacjonalizm/ Liberalizm w handlu Półtora godzinne seminarium podzielone było na dwie części. Pierwsza część dotyczyła nacjonalizmu, a tematem drugiej części był liberalizm w handlu. Po każdej części odbyła się krótka rozmowa i wymiana zdań między przedstawicielami różnych krajów z regionu Morza Bałtyckiego. Nacjonalizm to bardzo silna miłość i duma, którą człowiek czuje z powodu przynależności do swojego kraju. Często powoduje jednak to, że ludzie uważają swój naród za lepszy od innych. Patriotyzm, rasizm i ksenofobia również związane są z nacjonalizmem. Patriotyzm to wierność i miłość do kraju w pozytywnym znaczeniu. Rasizm jest przekonaniem, że niektóre rasy są lepsze od innych. Ksenofobia jest strachem, obawą lub nienawiścią wobec obcych, cudzoziemców. W Szwecji nacjonalizm formował się między innymi dzięki człowiekowi o imieniu Victor. Był on wykładowcą na jednym ze szwedzkich uniwersytetów. Jednak, gdy wykładał, rozprzestrzeniał także nacjonalizm. Sądził, że Szwedzi są najstarszą rasą i dlatego powinni być traktowani lepiej niż inni. Druga część dotyczyła liberalizmu w handlu. Liberalizm jest ideologią mówiącą na przykład o wolności przemysłu. Prowadzący opowiedział nam wiele o liberalnych rozwiązaniach problemów z zanieczyszczeniem środowiska. Nacjonalizm I liberalizm w handlu nie są łatwymi zagadnieniami. Uczestnicy nie mięli jednak problemów ze zrozumieniem tematu. Może z powodu tak dobrego merytorycznego przygotowania się prowadzących…
S8 Labour migration – migracje zarobkowe Na zajęciach pozyskaliśmy wiedzę na temat migracji ludności, o jej przyczynach, przebiegu i skutkach. Dowiedzieliśmy się, czym jest migracja ludności, oraz jaka jest różnica pomiędzy imigrantami a emigrantami. Następnie przedstawiono nam następujące czynniki wywołujące migracje: czynnik ekonomiczny – chęć ludzi do pracy w innych bardziej rozwiniętych ekonomicznie krajach, które oferują wyższą płacę niż w rodzimym kraju czynnik polityczny, czyli np. wojny, które powodują, że ludność ucieka ze swojego kraju, żeby żyć w innym bardziej ustabilizowanym kraju czynnik socjalny, czyli np. chęć do zdobycia lepszego wykształcenia
Wszystkie te czynniki powodują, że ludność migruje, co z kolei ma swoje dobre strony, gdyż napływa tania siła robocza, która napędza gospodarkę oraz przepływ (jak pokazują statystyki) dobrze wykwalifikowanej kadry. Jednak istnieją też złe strony napływu taniej siły roboczej – powoduje wzrost bezrobocia państwach. Ważnym problemem są także ludzie, którzy nielegalnie przekraczają granice, często agresywni i nie posiadają żadnych dokumentów, co utrudnia deportację. Ważne jest również to, że imigrant jest zawsze gorzej traktowany przez mieszkańców innych krajów. Wszyscy uczestnicy zgodnie przyznali, że jest to bardzo aktualny temat. Wiele krajów Unii Europejskiej ma obecnie problemy z imigrantami lub emigrantami.
S9 Energy security – problemy bezpieczeństwa energetycznego w regionie Morza Bałtyckiego Wykład ten był prowadzony przez dwie przedstawicielki Rosji. Mówiły one o problemie energetycznego zabezpieczenia regionu Bałtyckiego. Część energii jest do krajów importowana, natomiast część pochodzi z surowców wydobywanych każdym z nich. Jeżeli chodzi o surowce energetyczne, jedynym niezależnym państwem jest Dania, Polska też jest w dobrej sytuacji gdyż importuje tylko 41 % energii, natomiast reszta pochodzi z naszego kraju. Niestety w Polsce podobnie jak w Niemczech zużycie energii jest bardzo duże, więc powinniśmy zacząć oszczędzać gdyż ma to bardzo duży wpływ na zanieczyszczenie Bałtyku. Dalsza część seminarium odnosiła się do zanieczyszczenia wywoływanego przez zużycie energii oraz jego wpływ na pozycje krajów jak i na środowisko. Tematem wykładu było bezpieczeństwo energetyczne odnośnie wszystkich krajów nadbałtyckich.
S10 Coast guard actvities – straż wybrzeża Na zajęciach zaprezentowano nam film dokumentalny, na którym przedstawiono główne zajęcia szwedzkiej straży przybrzeżnej, do których należy: patrolowanie morza Bałtyckiego w części szwedzkiej, podejmowanie akcji w wypadkach takich jak na przykład wyciek substancji ropopochodnej do morza, oraz śledztwo mające na celu wyjaśnienia, w jakich okolicznościach i z czyjego powodu doszło do wypadku. Na filmie pokazano nam przykładową akcję straży przybrzeżnej. Korzysta ona z nowoczesnego sprzętu, co pozwala na efektywniejsze działanie. W wypadku wykrycia wycieku ropy lub paliwa ze statku do morza przez samolot straży przybrzeżnej, całe zdarzenie dokumentowane jest przez nagrywanie go na kasecie VHS! Następnie załoga samolotu kontaktuje się z centralą i zaznacza zalany obszar przez boje. Do akcji wkraczają specjalne statki, które wysysają paliwo, czy ropę z powierzchni morza. Na tym jednak ich praca się nie kończy, ponieważ muszą oni przeprowadzić szczegółowe śledztwo, które wyjaśnia przyczynę powstania zdarzenia. Takie działania i środki pozwalają na szybką reakcję i co za tym idzie zmniejszenie skutków wypadku. Nikt nie spodziewał się, że praca strażnika wybrzeża może być tak fascynująca a zarazem niebezpieczna.
S11 Welfare measurements – pomiary dobrobytu społeczeństwa Wykład na temat pomiaru bogactwa i ogólnie majętności były jednym z ostatnich seminariów. Był on prowadzony przez nauczycieli, którzy, na co dzień zajmowali się historią i naukami społecznymi. Nie dotyczył ściśle samej ochrony środowiska, ale także ekonomi. Warsztat ten oparty był głównie na dyskusji, która jest najlepszym sposobem na wyrażenie swoich opinii jak i na naukę. "L<;/font>ekcję" zaczęliśmy od głębszego przyjrzenia się PKB i ogólnemu dobrobytowi społeczeństwa. Pytanie, które sobie zadaliśmy brzmiało: "Czy pieniądze są głównym czynnikiem wskazujący stopień rozwoju kraju?". Jak łatwo można się domyślić, dane statystyczne nie zawsze ukazują prawdziwe oblicze standardu życia ludzi. Wyliczana jest, bowiem średnia statystyczna
zarobków mieszkańców danego raju, która bardzo często różni się od dochodu przeciętnego obywatela. Czy bogactwo zawsze można powiązać ze szczęściem? Mimo, iż większość pytanych zapewne odpowiedziałaby przecząco, wciąż uważane jest, że wysokie PKB danego kraju idzie w parze ze szczęściem jego mieszkańców. W ostatnich latach wiele innych pomiarów rozwinęło się i zostało użytych, aby złamać dominację PKB w pomiarze dobrobytu, np. HDI (Human Development Index) czy ISEW (Index of Sustainable Economic Welfare), jednak PKB wciąż przewodzi w określaniu bogactwa. Sami także próbowaliśmy się zastanowić nad alternatywnym sposobem mierzenia rozwinięcia państwa. Przy użyciu laptopów wertowaliśmy nieskończone zasoby wiadomości w Internecie rożnych danych, statystyk. Ale już na samym początku ćwiczenia uprzedzono nas, iż do najprostszych zadań to nie będzie należało, zważywszy, iż mamy po 17,18 lat, a osoba, która opracowała HDI otrzymała nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii. Doszliśmy wspólnie do wniosku, iż system, w którym obraca sie PKB to błędne koło produkcji i konsumpcji, które nie tylko szkodzi środowisku, poprzez np. produkcję zanieczyszczeń pochodzących z fabryk czy składowania odpadów, ale również prowadzi to zatracenia się człowieka podążającego hasłem "chcę więcej". Więc aby zmienić cokolwiek na lepsze, powinniśmy zacząć od siebie samych i stopniowo wprowadzać ulepszenia, na którym dwie rzeczy zyskają najwięcej: środowisko i my sami.
S12 DDT and biomagnification – kumulacja DDT Tematem seminarium S 12 były toksyczne, organiczne związki chemiczne, powszechnie znane jako DDT i PCB. Zwracaliśmy szczególną uwagę na ich stężenie w Jeziorze Wiktorii i w Morzu Bałtyckim, jak również analizowaliśmy ich historię, skutki stosowania oraz dalsze konsekwencje używania tych związków. DDT to środek owadobójczy, dzięki któremu w poprzednim wieku znacznie zredukowano liczbę ludności chorujących na malarię. Niestety w przypadku bliskiego kontaktu z ludźmi DDT poważnie naruszał system nerwowy. Stąd wynikła decyzja o zakazie stosowania tego środka. DDT nadal budzi kontrowersje w związku ze stale rosnącą liczbą ludzi chorujących na malarię. Malaria zabija średnio co 30 sekund 1 dziecko w Afryce! Stąd rozważa się ponowne wprowadzenie do użytku tego środka. Jednak pojawia się problem, – jeśli dostanie się do organizmów żywych, te przeniosą je do zbiornika wodnego i w ten sposób może dojść do znacznego zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Trudno, zatem wybierać pomiędzy życiem ludzkim a środowiskiem naturalnym. PCB to środek stosowany na szeroką skalę w przemyśle. Prezydent Ukrainy został zatruty tym związkiem, co zostało bardzo głośno zaznaczone przez media na całym świecie. Również u dzieci zamieszkujących wyspy na Bałtyku wykryto obecność PCB – niestety powoduje to problemy z nauką i koncentracją. Jak widać jest to temat bardzo ważny w dyskusji o ochronie środowiska i zrównoważonym rozwoju. Seminarium było prowadzone bardzo ciekawie. Dzięki niemu został nam bardzo dobrze przybliżony temat PCB i DDT, a dzięki otwartej dyskusji poznaliśmy zdania ludzi z wielu nadbałtyckich krajów na temat tych toksycznych związków.
S13 Local environmental history – historia środowiska Wykład ten rozpoczął się bardzo ciekawa prezentacją na temat rozwoju kanalizacji i higieny na początku XX wieku. Bardzo zaskoczył nas fakt, iż w roku 1904 w Sztokholmie było 1500 toalet, a w roku 1908 już ponad 10000. Podczas prezentacji prowadziliśmy dyskusje, która polegała na wcieleniu się w różne osoby i rozmowie na temat zanieczyszczenia jeziora w Szwedzkim miasteczku. Problem polegał na tym, że bogaci ludzie z miast zanieczyszczali jezioro i nie obchodziła ich przyszłość i środowisko; osoby mniej zamożne głównie mieszkające na wsi chciały mieć dostęp do czystej wody. Uważamy, iż seminarium to w znacznym stopniu pomogło nam zrozumieć problemy związane z krótkowzrocznością ludzi rządzących regionu Bałtyku.
M14 Equality and justice Wizyta w Cultural Centre w Sztokholmie zaznajomiła nas z problemem biedy na świecie. Spotkanie miało charakter debaty. Było prowadzone przez wolontariuszkę z organizacji ZENIT, która między innymi zajmuje się takimi problemami. Między wieloma zaskakującymi informacjami znalazły się również dane statystyczne. Mówią one między innymi o tym, że 1/5 populacji żyje w ubóstwie (mniej niż 1$ na dzień), a 1/5 jest bogata i ma tyle pieniędzy ile pozostałe 4/5 populacji. Przedstawienie danych statystycznych nie było jednak celem tego spotkania. Główną częścią była dyskusja nad trudnymi pytaniami (np. Czy świat jest sprawiedliwy?). Pomogła ona w nawiązaniu lepszych kontaktów między członkami grupy. W drugiej części spotkania staraliśmy się znaleźć przyczyny ubóstwa na świecie oraz sposoby pomocy ubogim. Wszyscy zgodnie przyznali rację, że najlepszym rozwiązaniem są środki pomocy, które miałyby działanie długofalowe (np. zakładanie szkół w ubogich dzielnicach). Uważam, że to spotkanie było bardzo cenne, ponieważ wiele się dowiedzieliśmy I uczestniczyliśmy w niesamowitej dyskusji. W dodatku mieliśmy możliwość zapoznania się z działalnością ZENIT-u.
M15 Creativenes and prosperity Nobel Museum jest jednym z najważniejszych muzeów w Sztokholmie. To tutaj podpisuje się nadanie Nagrody Nobla, a wcześniej (od 1901do 2000 roku) wręczano tą nagrodę. Nasz przewodnik zaprezentował nam sylwetki kilku znaczących osobistości takich jak na przykład: Mohandas Gandhi, Maria Skłodowska-Curie, Nelson Mandela i Lech Wałęsa. Podczas zwiedzania mogliśmy również zobaczyć wystawę „Churchill – Panter & Writer”. Muzeum znajduje się w malowniczej części Sztokholmu, Gamla Stan (stare miasto) w Stortorget Place. Łączy w sobie elementy nowoczesnej architektury z widokiem na stare miasto. Bardzo łatwo poczuć można powagę miejsca. Nasz przewodnik zaprezentował nam sylwetki kilku znaczących osobistości takich jak na przykład: Mohandas Gandhi, Maria Skłodowska-Curie, Nelson Mandela i Lech Wałęsa. W muzeum znajdowały się gabloty z eksponatami, które znacznie zmieniły świat. Dowiedzieliśmy się trochę o wynalazcach insuliny, płyty CD, radia, telewizji, modelu cząsteczki DNA i konstruktorach elektrowni nuklearnych. Podczas zwiedzania mogliśmy również zobaczyć wystawę „Churchill – Panter & Writer”. W dniach 15-21 kwietnia odbywały się dni Winston’a Churchill’a i dlatego mogliśmy zobaczyć związane z nim obiekty (książki, ubranie, kolekcje cygar), które związane są z tym niezwyczajnym politykiem, pisarzem oraz laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Wizyta w Muzeum Nobla była wielkim przeżyciem dla całej grupy. Przewodnik uświadomił nam jak ważne miejsce zwiedzaliśmy. To wspaniałe miejsce, które wcześniej wydawało się być dla nas niedostępne, każdego umotywowało do nauki. Może ktoś z nas także zostanie laureatem Nagrody Nobla i tu powróci?
M16 The Baltic Sea linking us together – Bałtyk nas jednoczy Odwiedziliśmy muzeum powstającego już 10 lat statku- The Kronor, Briggen. Budowa pochłonęła już tony drewna w tym ok. 100 dębów, których drewno jest najlepszym i najtrwalszym budulcem. Nieoceniony wkład w postęp pracy wnoszą ochotnicy, dla których najwspanialszą nagrodą za trud włożony w powstawanie statku jest możliwość znalezienia się wśród załogi statku podczas dziewiczego rejsu ukończonego brygu. Dla wielu z nas stąpanie po nieheblowanych deskach pokładu było zupełnie nowym doznaniem. Podziwialiśmy łączone z niezwykłym pietyzmem belki konstrukcji statku, każdy element wykonany z największą precyzją. Nie przeszkadzały nam porzucone przez budowniczych narzędzia ani przejścia wymagające od nas odrobiny wysiłku fizycznego. Wystarczyło spojrzeć na kapitana statku, którego twarz promieniała dumą, by zapomnieć o wszelkich niedogodnościach. Odkrywał, bowiem przed nami tajemnicę swojej największej miłości- statku, któremu poświęcił znaczną część swojego życia, a z którym łączył także swoją przyszłość. Dla nas najważniejsza była możliwość ujrzenia na własne oczy, jak można realizować swoje marzenia i ucieleśniać plany – wystarczy tylko mocna wierzyć. Kapitan The Kronor zwrócił także naszą uwagę na potrzebę współpracy między państwami Morza Bałtyckiego. Stwierdził, iż osiągniemy nasze cele dopiero wtedy, gdy zaczniemy dbać o siebie nawzajem. Dopiero to umożliwi skuteczną ochronę Bałtyku.
M17 Innovations, youth and gender Znaleźliśmy się w niezwykle ciekawym miejscu- Narodowym Muzeum Nauki i Techniki. W hollu zostaliśmy przywitani przez naszą przewodniczkę, która zaprowadziła grupę, poprzez korytarz pełen z pozoru zwykłych przedmiotów codziennego użytku (będących w rzeczywistości eksponatami muzealnymi) do obszernej sali sąsiadującej z kolejną ekspozycją. Szansą ujawnienia się naszych zdolności kreatywnego myślenia było zadanie, które nam powierzono. Mięliśmy wcielić się w sztab naukowców i wynalazców, którzy szukają sposobu przetransportowania wody pitnej ze Szwecji do Hiszpanii. W pierwszym etapie burzy mózgów zebraliśmy wszystkie pomysły rozwiązania tego problemu w możliwie najmniej szkodliwy dla środowiska sposób (nazwaliśmy je „dobrymi pomysłami”). Kolejny etap- rozwiązania przynoszące nikłe efekty, bądź w znacznym stopniu zatruwające środowisko (tzw. „złe pomysły”), np. przenoszenie wody w plastikowych torbach. Końcową fazą burzy mózgów była zamiana „złych” pomysłów w „dobre”- znaleźliśmy rozwiązania umożliwiające zamianę niewłaściwych metod w poprawne, tzn. zastąpiliśmy elementy przynoszące szkodę środowisku obojętnymi, nieprzyczyniającymi się do jego zanieczyszczenia. Obejrzeliśmy również ekspozycję praktycznych wynalazków, znajdujących zastosowanie w życiu codziennym (np. poduszka odciążająca mięśnie karku dla malarzy pokojowych, otwieracz do puszek umożliwiający powtórne ich zamknięcie i wiele innych wynalazków bliskich zwykłemu człowiekowi). Na koniec wizyty w muzeum każda grupa wybrała jeden z wcześniej opracowanych pomysłów i stworzyła plakat przedstawiający projekt wynalazku. Powstały niezwykle interesujące prace- system oddzielający zanieczyszczenia i sól z wody morskiej, samolot transportujący wodę pitną, napędzany etanolem, kontrolowane przeprowadzanie procesu fotosyntezy, w celu uzyskania wody zdatnej do spożycia. Każdy uczestnik zajęć mógł, choć przez chwilę poczuć smak rodzącej się idei, którą pragnie zrealizować.
M18 Nutrient enrichment in the Baltic Sea – AQUARIA WATER MUSEUM” We wtorkowe popołudnie udaliśmy się do Aquaria Water Museum. Mimo, że wizyta była planowana na cały dzień skończyła się już po niespełna półtorej godziny. Dokładny temat warsztatu brzmiał „Nutrient enrichment in the Baltic Sea”, ale o biogennych pierwiastkach mowy specjalnie nie był, co nie znaczy, że zmarnowaliśmy nasz czas. Wejście do muzeum na wszystkich zrobiło wrażenie – woda spadała z dachu i tworzyła swoiste ściany po obu stronach drzwi. W pierwszej kolejności obejrzeliśmy prezentację dotyczącą zasiedlania środowisk przez nowe organizmy. Następnie pracownicy instytutu pokazali nam swoje doświadczenie polegające na tym, że umieszczali w morzu na okres 4 – 6 tygodni specjalną konstrukcję, składającą się ze sznurka okrytego plastikową osłoną, na który nawleczone były płyty CD tak, by do siebie przylegały parami. Całość wieńczył ciężarek, dzięki któremu wszystko trzymało się w wodzie w miarę pionowo. Zaprezentowano nam także wyniki doświadczenia: były interesujące. Po upływie zaledwie miesiąca, na konstrukcji z plastiku tętniło życie: rozwijały się glony, organizmy planktoniczne, a nawet bardziej zaawansowane bezkręgowce, takie jak małże. Dostaliśmy również zestawy „zrób to sam”, dzięki którym możemy zbadać procesy sukcesji w naszej okolicy (akweny słodkowodne doskonale się do tego nadają). Potem przyszedł czas na właściwe zwiedzanie. Muzeum było podzielone na trzy części: las namorzynowy, rafa koralowa i Morze Bałtyckie, a w każdej znajdowały się żywe, zamknięte w akwariach, charakterystyczne dla danego regionu okazy wodnej fauny i flory. Zobaczyliśmy między innymi najeżkę, skrzydlicę, suma elektrycznego i wiele, wiele innych. Było ciekawie i kolorowo, ale niestety krótko – po dwudziestu minutach nie pozostawało nic innego, jak tylko opuścić budynek muzeum i promem udać się do Slussen.
M19 An inconvenient truth (the Al Gore film) W środę 18 kwietnia udaliśmy się do Nacka Culture Centre, gdzie zobaczyliśmy bardzo interesujący film Al Gore’a ”An inconvenient truth” – “Niewygodna prawda” Dzięki temu filmowi każdy człowiek – jako mieszkaniec naszej planety – może zrozumieć w jak wielkim zagrożeniu ona się znajduje. Ocieplenie klimatu to poważny problem , a nie – jak mówią sceptycy – kolejny interglacjał, którym nie należy się zbytnio przejmować. Owszem, sam Al Gore mówi, że nie dotkną nas bezpośrednio skutki pochopnego działania, ale kiedyś nasi potomkowie będą z tego powodu bardzo cierpieć. Efekt cieplarniany nie jest już tylko przestrogą naukowców. Coraz częściej dochodzi do katastrofalnych w skutkach powodzi i huraganów. Poruszony był również temat protokołu Kyoto, którego nie podpisały USA i Australia. Al Gore w bardzo ciekawy i docierający do ludzi sposób mówi o kwestiach, które są niezmiernie ważne, a sam film, choć wyraźnie dostrzec w nim można oddźwięk polityczny, jest głęboko poruszający i inspirujący – nikogo nie pozostawia obojętnym.
M20 Climate change consequences (lecture) Po pokazie filmu Al’a Gore’a Jr. „An inconvenient truth” wszyscy uczestnicy konferencji wysłuchali wykładu dr Uno Lindberg’a – członka Royal Swedish Academy of Sciences (RSAS). Dr Lindberg przedstawił nam w sposób przystępny i niezwykle przejrzysty, jakie są konsekwencje działalności człowieka oraz jak mogą wyglądać skutki takiej działalności. Przygotował on prezentację pt. „Industrial Dynamics Sustainability – The Baltic Sea Project – We know what to do (science) – But not HOW”. Dr Lindberg przedstawił bardzo trafne, lecz zapewne nie przemawiające do polityków pomysły dotyczące ograniczenia emisji CO2. Jeżeli wszystkie kraje świata przeznaczyłyby na ten cel 1% GNP, wówczas po dwudziestu latach mielibyśmy ok. 10-20% GNP. Taka sytuacja pozwoliłaby podjąć zakrojone na szeroką skalę działania mające na celu ograniczenia emisji CO2. Inwestycja w nowe technologie ma tu ogromne znaczenie, ponieważ samochody na alternatywne źródła energii, np. baterie słoneczne lub prąd diametralnie ograniczyłyby emisję spalin do atmosfery. Kolejnym przytoczonym aspektem były bardzo popularne paluszki rybne, których koszt waha się w Szwecji w granicach 12 SEK. Droga ryb wykorzystywanych do tworzenia paluszków rybnych jest bardzo długa i wynosi 4410 mil, z głównego portu w Chinach – Quing Dao do portu w Rotterdamie, a następnie do Sztokholmu. Przyczyną wędrówki paluszków rybnych jest ich wytwarzanie w rozmaitych miejscach na Ziemi spowodowane tanimi tam kosztami produkcji.. Stosunkowo tani koszt zakupu gotowych już paluszków rybnych wpływa na zwiększony popyt, co z kolei wiąże się ze zwiększeniem ryzyka katastrofy ekologicznej ze strony statków transportujących ryby przez możliwość wystąpienia np. wycieku ropy na trasie Quing Dao – Sztokholm. Podsumowując, wykład dr Uno Lindberg’a miał nam uświadomić, jak ważne jest dbanie o ekologię i przeciwdziałanie zagrożeniem katastrof ekologicznych. Dlatego musimy pamiętać o konsekwencjach naszych działań i podjęciu stosownych środków zapobiegawczych już dziś, np. być organizatorami własnych akcji proekologicznych, inicjatyw społecznych.
Polscy uczestnicy konferencji.
Zobacz galerię zdjęć!
|
